Key­van Far­zani / Fore­ign Policy / 11.05.2010

FRANSA

Yasal durum: Fransa 2004'te okul­larda dini sem­bol­le­rin ve dini giyim kuşa­mın giyil­me­sini yasak­ladı. Yasa­nın, Müs­lü­man­la­rın başör­tü­le­rini hedef aldığı yorum­landı. Cum­hur­baş­kanı Nico­las Sarkozy'nin Halk Hare­keti Bir­liği Par­tisi (UMP) bir adım öteye gide­rek burka (*) ve nika­bın (*) Fransa gene­linde tüm kamu­sal alan­larda yasak­lan­ması için bir kam­panya baş­lattı. Fransa mec­lisi 11 Mayıs'ta bu yönde bir yasağı des­tek­le­yici yönde, bağ­la­yı­cı­lığı olma­yan bir karar aldı.

Tar­tışma: Fransa, en büyük Müs­lü­man azın­lık nüfu­suna (yüzde 6, ya da 4 mil­yon Fran­sız vatan­daşı) sahip olan Avrupa ülkesi. Öneri­len burka yasağı ulu­sal kim­lik ve dinin top­lum­daki yeri gibi yanıt­lan­ması güç soru­ları da bera­be­rinde getirdi. Bur­ka­nın Fransa'da yeri olma­dı­ğını söy­le­yen Sar­kozy, bunun kadın­ları bas­tır­mak için kul­la­nı­lan bir araç oldu­ğunu savunuyor.

Bir mec­lis komis­yonu, bu yıl ver­diği bir kararda has­ta­ne­ler ve toplu taşıma gibi mekân­larda kısmî bir yasak­la­maya gidil­mesi öneri­sinde bulundu. Adlî çalış­ma­ları çevre­le­yen tar­tış­ma­ları yatış­tır­mak üzere UMP'nin mec­lis lideri Jean-François Copé, geçen hafta yap­tığı açık­la­mada yasa­ğın dini ayrım­cı­lıkla ilgisi olma­dı­ğını, ("kamu­sal alanda yüzün görü­nür olması güven­li­ği­miz açı­sın­dan esas olup, bir arada yaşa­ma­mı­zın bir koşu­lu­dur" diye­rek) güven­lik kay­gı­la­rın­dan kay­nak­lan­dı­ğını iddia etti.

Baş­ba­kan Fran­çois Fil­lon, tüm­den bir yasa­ğın ana­ya­saya uygun olup olma­dı­ğını araş­tır­ması için yürüt­meye adlî konu­larda tav­si­ye­lerde bulu­nan Dev­let Konseyi'ne bir önerge sundu. Kon­sey, plan­la­nan yasa­nın Fran­sız ana­ya­sa­sını büyük bir ola­sı­lıkla ihlal ede­ce­ğini ve mah­ke­meye taşı­na­ca­ğını belirtti. Öte yan­dan yüzü örten kıya­fet­le­rin kıs­men yasak­lan­ma­sı­nın güven­lik gerek­çe­le­riyle "yük­sek risk" taşı­yan bazı yer­lerde uygu­la­na­bi­le­ce­ğine kanaat getirdi. (Ben­zer bir yasa İtalya'da hâli­ha­zırda uygu­la­mada. Kamu­sal alanda nikab giy­diği için bir kadın 500 avro cezaya çarp­tı­rıldı.) Niha­ye­tinde, Copé Fransa'da bur­ka­nın tüm­den yasak­lan­ması için çalış­maya devam ede­ce­ğini söylüyor.

BELÇİKA

Yasal durum: Bel­çika, yüzü örten örtü­le­rin yasak­lan­ması yolunda büyük adım­lar attı. 29 Nisan'da mec­li­sin alt kanadı burka ve nikabı yasak­la­yan bir tasa­rıyı onay­ladı. Yasa­nın bu yıl içinde mec­li­sin üst kana­dın­dan da geç­mesi bek­le­ni­yor. Ulus­la­ra­rası Af Örgütü gibi insan hak­ları örgüt­leri tasa­rıya şiddetle kına­dı­lar. Yeni yasa 15 ilâ 25 avro para cezası ya da 1 gün ile 7 gün ara­sında deği­şen hapis cezası öngörüyor.

Tar­tışma: Yasak onay­la­nırsa Bel­çika, yüzü kapa­tan teset­türü tama­men yasak­la­yan Avrupa'daki ilk ülke ola­cak. Belçika'da 600 binin üzerinde bir Müs­lü­man nüfus olduğu tah­min edilse de par­la­men­ter­ler yal­nızca küçük bir yüz­de­nin, 300 ila 400 kadı­nın burka giy­di­ğini tah­min edi­yor. Yasa tasa­rı­sına karşı çıkan­lar, esas soru­nun hızla artan bir Müs­lü­man nüfusa sahip olan ülke­deki İslam kor­kusu (İsla­mo­fobi) oldu­ğunu iddia ediyor.

Libe­ral Parti'nin lideri Daniel Bac­qu­ela­ine yasağı savu­nur­ken Ulu­sal Kamu Radyosu'na (NPR) şunları akta­rı­yor: "Başör­tü­sü­nün bir örtünme aracı olma­sı­nın yasak­lan­ması [Müs­lü­man kadın­lara] daha fazla özgür­lük ver­mek demek­tir. Belçika'nın bunu yapa­cak ilk ülke olma­sın­dan ötürü gurur duyuyorum."

Avrupa'daki dini ayrım­cı­lık üzerine uzman olan, Ulus­la­ra­rası Af Örgütü'nden John Dal­hu­isen karşı argü­man ola­rak "Belçika'nın yüzü tama­men kapa­tan örtü­le­rin Avrupa'da ilk kez yasak­lan­ması şeklin­deki tutumu teh­li­keli bir örnek oluş­tu­ru­yor. İnsan hak­la­rına dair kısıt­la­ma­lar her zaman yasal bir hedefle oran­tılı olma­lı­dır. Yüzü tama­men kapa­tan örtü­le­rin yasak­lan­ması oran­tılı olma­ya­cak­tır." diyor.

ALMANYA

Yasal durum: Almanya'nın 16 eya­le­tin­den 8'i okul­larda burka ve hicab dahil dini kıya­fet­le­rin ve sem­bol­le­rin giyil­me­sini kısıt­la­yan yasa­lar çıkar­dı­lar. (Beş eya­lette ise Hris­ti­yan sem­bol­leri için istisna yara­tıldı.) Almanya gene­linde kadın­la­rın oto­mo­bil sürer­ken burka giy­me­leri, güven­lik gerek­çe­siyle yasak.

Tar­tışma: Avrupa Parlamentosu'nun Alman tem­sil­ci­le­rin­den olan Sil­vana Koch-Mehrin, bur­ka­nın "kadın hak­la­rına karşı büyük bir sal­dırı, gezici bir hapis­hane" oldu­ğunu söy­le­ye­rek yüzü kapa­tan örtü­le­rin Avrupa gene­linde yasak­lan­ması çağrı­sında bulundu.

Eyman Maz­yek gibi Alman­yalı Müs­lü­man lider­ler, Bel­çika ve Fransa'daki yasak­lar ve Koch-Mehrin'in açık­la­ma­sı­nın ardın­dan Almanya'da da ben­zer bir yasağa karşı ses­le­rini yük­selt­ti­ler. Müs­lü­man lider­ler yasa­ğın "tama­men anlam­sız bir tar­tışma" oldu­ğunu ve bu giri­şim­le­rin "Müs­lü­man­larla Müs­lü­man olma­yan­lar ara­sın­daki ayrı­lığı artır­mak­tan başka işe yara­ma­ya­ca­ğını" ifade ettiler.

İçişleri Bakanı Tho­mas de Maizi­ere gibi bazı Alman siya­set­çi­ler Maz­yek ile aynı görüşü pay­la­şı­yor ve yasak­la­rın "uygun­suz ve dola­yı­sıyla gerek­siz" oldu­ğunu söylüyor.

HOLLANDA

Yasal durum: Göç­men­lik kar­şıtı cep­he­nin tanın­mış sima­la­rın­dan Özgür­lük Par­tisi lideri Geert Wil­ders, burka ve teset­tü­rün yasak­lan­ma­sına yöne­lik ulus­la­ra­rası hare­ke­tin ön saf­la­rında yer alı­yor. Wil­ders 2006'da bur­kaya yasak geti­ren bir tasa­rıyı Hol­landa par­la­men­to­suna sun­muştu. Ancak yasa­ğın dini özgür­lük yasa­la­rını ihlal ede­bi­le­ceği kay­gı­sıyla par­la­mento tasa­rıyı yasalaştırmadı.

Tar­tışma: Dini özgür­lük­ler ve ülkede sayı­ları artan Müs­lü­man top­lu­mu­nun ren­cide edil­me­mesi nede­niyle Hol­lan­dalı par­la­men­ter­ler son yıl­larda bur­ka­nın yasak­lan­ması konu­sunda özel­likle sus­kun kalı­yor. Öte taraf­tan Şubat 2007'de yapı­lan bir kamu­you yok­la­ma­sına göre hal­kın yüzde 66'sının yasağı des­tek­le­diği anla­şı­lı­yor. Wil­ders 2008'de bur­ka­nın kamu­sal alanda yasak­lan­ması yönünde yeni bir giri­şimde bulundu ancak dini özgür­lük­ler konu­sun­daki kay­gı­lar öne çıktı.

Wilders'in par­tisi yerel seçim­lerde güç kazan­mış durumda. Hazi­ran ayın­daki genel seçim­lerde de mec­liste daha çok san­dalye kaza­na­cağı tah­min edi­li­yor. Wil­ders geçen son­ba­harda başör­tüsü takan­lar­dan 1000 avro özel tüke­tim ver­gisi alın­ma­sını öner­miş, buna "paçavra ver­gisi" adını vermişti.

TÜRKİYE

Yasal durum: Tür­kiye resmi ola­rak laik bir dev­let. Mus­tafa Kemal Atatürk'ün 1923'te çağdaş­laşma hare­ke­tini baş­lat­ma­sın­dan sonra başör­tüsü nere­deyse tama­men orta­dan kalk­mıştı. 1960'larda büyük­şe­hir­lerde başör­tü­süne rast­la­mak ola­nak­sız iken, bu eği­lim 1970'lerde dinin yeni­den can­lan­ması saye­sinde ter­sine döndü.

Bugün üniver­si­te­lerde ve kamu bina­la­rında teset­tü­rün hiç bir türüne izin veril­mi­yor. Yasak, Türkiye'nin 1980'deki askeri dar­be­sin­den sonra geti­rildi ve 1997'de kap­samı geniş­le­tildi. Kasım 2005'te Avrupa İnsan Hak­ları Mahkemesi'nin üniver­si­te­ler­deki başör­tüsü yasa­ğını uygun bul­ma­sı­nın ardın­dan, Avrupa'daki mev­cut yasal müca­de­le­nin yolu açıl­mış oldu.

Tar­tışma: Baş­ba­kan Recep Tay­yip Erdoğan'ın Ada­let ve Kal­kınma Par­tisi (AKP) gibi İslamî eği­limli par­ti­le­rin seçil­mesi yasa­ğın uygu­lan­ma­sında bir şekilde hafif­le­meye neden oldu. Yine de Avrupa İnsan Hak­ları Mahkemesi'ndeki davacı Leyla Şahin gibi bin­lerce kadın başör­tü­le­rini çıkar­mayı red­det­tik­leri için sorun yaşıyor.

Mil­let­ve­kil­leri son on yıl içinde yasağı kal­dır­mak için bir çok başa­rı­sız giri­şimde bulundu. Dinî par­ti­le­rin dev­lette artan etki­le­rine rağ­men başör­tüsü yasağı yakın zamanda kal­ka­cağa ben­ze­mi­yor. Ken­di­le­rini Türkiye'deki laik düze­ni­nin koru­yu­cusu ola­rak gören üst düzey ordu men­sup­ları dinin kamu­sal alana gir­me­sini sert bir şekilde eleştiriyor.

İlgili başka yazı bulunamadı.

Etiketler: AKP, Almanya, Avrupa Birliği, başörtüsü, Belçika, Fransa, Hollanda, İslam, Nicolas Sarkozy, tesettür, Türkiye

Avrupa-Birliği, Çeviriler kategorisindeki bu yazı Yasin Kokarca tarafından 15 Mayıs 2010, Cumartesi günü saatler 01:04 iken yazıldı . Bu yazıya yapılan yorumları RSS 2.0 beslemesi ile takip edebilirsiniz.